Uakisikaji wa Udongo kama Suala la Kiikolojia katika Ushairi wa Kiswahili: Mfano katika Ushairi wa Mohammed na Mberia (Mwanga wa Lugha, 2025)
Makala haya yanachunguza na kubainisha uakisikaji wa udongo kama suala la kiikolojia na linavyochimuza katika tungo za ushairi za Mohamed na Mberia. Ili kutimiza lengo hilo, tumetumia mbinu ya usampulishaji lengwa katika kuteua diwani Kina cha Maisha (Mohamed, 1984), Jicho la Ndani (Mohamed, 2002), Msimu wa Tisa (Mberia, 2007) na Rangi ya Anga (Mberia, 2014). Tungo hizi tumeziteua kwa sababu zinasawiri udongo kama suala la kimsingi la kiikolojia na hivyo basi zinatupa data mwafaka ya kutimiza madhumuni yetu. Hali kadhalika tumechanganua data yetu kwa njia ya maelezo huku tukitoa ufafanuzi na thibitisho kutoka kwa mashairi teule katika diwani za Mohamed na Mberia. Fauka ya haya, tumeongozwa na nadharia ya ikolojia inayotumika kuangazia ukuruba na mwingiliano uliopo kati ya mazingira ya kiasili na binadamu katika tungo bunilizi za kifasihi (Glotfelty, 1996). Baada ya uchunguzi wetu tumebainisha kuwa mashairi ya Mohamed na Mberia yanaakisi suala la uhaianuwai wa udongo kama suala la kiasili na jengwa linalohimili maisha na uhai wa binadamu na viumbe wengine. Mathalan, tumebainisha kuwa kupitia kwa baadhi ya mashairi wanaonyesha udongo kama elementi ya kimsingi katika kuhifadhi spishi mbalimbali za viumbe, kufanikisha mzunguko mdura wa gesi ya kaboni, kufanikisha mzunguko wa virutubishi na mzunguko wa maji. Hata hivyo, kupitia kwa baadhi ya tungo zao, wanaonyesha kuwa kuna visa, mienendo na taratibu za matumizi ya udongo ambazo ni hatarishi na hukwamiza ufanikivu wa mizunguko duara ya ikolojia. Mfano mwafaka wa visa hatarishi vya matumizi ya udongo ni kama vile: mimomonyoko ya udongo, mitelezo ya ardhi na matumizi ya kemikali hatarishi na zisizo salama kukuzia mimea.